آزادی بیان در دیدگاه امام خمینی (ره)

آزادى بيان  

 

يكى ديگر از آزاديهاى سياسى در جامعه، آزادى بيان است. آزادى بيان كه فراتر از آزادى انديشه و عقيده است، از حقوق اساسى است كه در بسيارى از جوامع به رسميت‏شناخته شده است. بر اساس اين حق، مردم در بيان ديدگاهها و نظرات خود آزاد بوده و از حق انتشار ديدگاههاى خود در كلام و نوشتار برخوردار مى‏باشند. از اين رو، از اين حق به آزادى بيان و قلم تعبير مى‏شود. آزادى مطبوعات نيز به عنوان يكى از تعابير بسيار رايج در زمينه آزادى بيان و قلم در اين خصوص مطرح مى‏شود. 

 

يكى از نكات بسيار مهم در زمينه آزادى بيان، بحث از حدود آزادى بيان است. اصل آزادى بيان مورد پذيرش بيشتر دانشمندان و صاحب نظران بوده و بيشتر از حدود آن، در جامعه سخن رفته است. در «حقوق اساسى‏» نيز امروزه بيشتر از حدود آن سخن مى‏رود: 

 

«آنچه در آزادى بيان اهميت‏بسيار دارد، تشخيص حدود آن است. توهين و افتراء، شكستن حريم خلوت و تنهايى افراد، تجاوز به حقوق ديگران، افشاء اسرار دولتى، انتشار نوشته‏ها و صور قبيح و كفر و ناسزاگويى به مقدسات و تجاوز به حقوق اقليتها، نمونه هايى از تعدى به حقوق جامعه است‏».  (20) 

 

با عنايت‏به اين نكته و با توجه به اينكه امروزه در جامعه ما نيز اصل آزادى بيان به عنوان يكى از حقوق اساسى مردم توسط حكومت و قانون اساسى به رسميت‏شناخته شده است و اختلاف، تنها درباره حدود آن است، ما نيز در اينجا درباره اصل آزادى بيان از ديدگاه امام بحث نكرده ; بلكه به تبيين حدود آزادى بيان از ديدگاه ايشان مى‏پردازيم. در اين راستا، به سه نكته اساسى در ديدگاه امام درباره آزادى بيان اشاره مى‏كنيم كه در واقع تبيين كننده حدود آن به شمار مى‏روند: 

 

الف -  آزادى بيان و

ادامه نوشته

آفات دولت اسلامی و موانع تشكیل آن

در نظر امام یكی از آفت‌هایی كه دولت اسلامی را تهدید می‌كند، مناقشات میان گروهها و احزاب مختلفی است كه در راه تشكیل حكومت اسلامی تلاش می‌كنند. به همین دلیل به فرمان ایشان، این احزاب و گروهها باید تلاش كنند تا بدور از مناقشات گروهی خود و حزبی، ملت را تا رسیدن به هدف عالی، یعنی تشكیل حكومت اسلامی هدایت كنند.

 

دستهای ناپاك و عقلهای ناقص یا ضعیف نیز ممكن است، بر سر راه تشكیل یا تداوم حكومت اسلامی قرار گرفته و مانع تحقق آرمان ملت در راه تشكیل شدن یا ادامه یافتن و یا كند شدن حركت جامعه به سمت تشكیل دولت ناب اسلامی گردد. همانطور كه به قول حضرت  همین عوامل بعد از رسول الله و در صدر اسلام موجب انحراف جامعه اسلامی و دور كردن آن از بستر صددرصد اسلامی خویش شدند.

 

یكی دیگر از آفتهای فكری كه خطر بزرگ داخلی از دیدگاه امام محسوب می‌شود و همین نقیصه فكری و تفسیری از اسلام، باعث رخنه استعمار و ضربه زدن به دولت و یا مانع‌تراشی عمده بر سر راه تشكیل دولت می‌گردد:

 

 «...تصور نادرستی كه از اسلام در اذهان عامه بوجود آورده و شكل ناقصی كه در حوزه‌های علمیه عرضه می‌شود، برای این منظور است كه خاصیت انقلابی و حیاتی اسلامی را از آن بگیرند و نگذارند، مسلمانان در كوشش و جنبش و نهضت باشند؛ آزادیخواه باشند، دنبال اجرای احكام باشند حكومتی بوجود بیاورند كه سعادتشان را تأمین كند...»